ރިޔާސީ އިންތިޚާބް، މައުމޫނާ ނުލާ

ރާއްޖޭގެ ފަހުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު ރިޔާސީ އިންތިޚާބްގެ ވޯޓް ކަރުދާސްކޮޅުގައި އެއް ނަމެއް އޮވެއެވެ. މއ.ކިނބިގަސްދޮށުގެ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން އަބްދުލްޤައްޔޫމް ގެ ނަމެވެ. އެނަން ވޯޓް ކަރުދާސްކޮޅަށް އައީ މީގެ ތިރީސް ފަސް އަހަރު ކުރިންނެވެ. 1978 ވަނަ އަހަރު އެވެ.

1968 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި އަމަލުކުރަމުން އައި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އޮތްގޮތުން، ކުރިއަށް އޮންނަ ފަސް އަހަރު ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ހުންނަވާނެ ބޭފުޅަކު ކަނޑައަޅުއްވާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުންނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، ކަންކުރަމުން އައި އުސޫލަކީ؛ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާ މެންބަރުން، އެބޭފުޅަކަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ނަމެއް ލިޔުއްވުމަށްފަހު ފޮއްޓަކަށް ވައްޓަވާލައްވަނީއެވެ. އެންމެ ގިނަ މެންބަރުން ލިޔުއްވާފައި އޮންނަ ނަމަކަށް، މަޖިލީހުގެ އަގުލަބިއްޔަތު ލިބުނީ ކަމަށް ބަލައި، އެބޭފުޅަކަށް އެކަން އަންގަނީއެވެ. ދެން އެބޭފުޅަކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ގަބޫލުކުރެއްވިކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އެންގެވުމުން، ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން އެބޭފުޅަކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމަށް އިންތިޚާބް ކުރަނީއެވެ.

އަމާނާތަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައި، ދެން އަމާނާތުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާށެވެ

މިލިޔުން މިލިޔަނީ އެމްޑީޕީގެ ކެމްޕޭން ފަހު ޖަލްސާ ބަލައިލަން ރާޅުގަނޑު ސަރަހައްދުގައި ހުރެފައި، ރައްޓެއްސަކާއެކު ކޮފީއަކަށް އިންސާފްކޮށްލާފައި ގެއަށް އައިސްވަތްއިރު ފެނުނު ޚަބަރަކާ ގުޅިގެންނެވެ. "ގައުމައިގެން ކުރިއަށް" ކޯލިޝަންގެ ފަރާތުން ހދ.ކުޅުދުއްފުށީގައި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި، ޑިމޮކްރަސީ ދެމެހެއްޓުމަކީ ރައީސްވަހީދުގެ އަމާނާތެއް ކަމަށް ޚުދު އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވުމުންނެވެ. 

ރަނގަޅު ވާހަކަފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޑިމޮކްރެޓިކް ވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ އަމާނާތް ރައީސް ނަޝީދު އެކޭ އެއްވަރަށް ޑރ.ވަހީދުއާވެސް ހަވާލުވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޑރ.ވަހީދު ކަންކުރެއްވީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައި، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބުނާ އެއްބާރުލުން ރައީސް ނަޝީދަށް ދެއްވިތޯއެވެ؟ 

އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން، ޕީޕީއެމަށް ކަމުނުދިޔުން

އިއްޔެ (13 އޮގަސްޓް 2013) ޕީޕީއެމުން ބޭއްވި ނޫސް ކޮންފަރެންސްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން އެޕާޓީގެ ތަރުޖަމާނު އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަޙްމަދު މަހްލޫފް ވިދާޅުވީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ތިއްބެވި ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް އިތުބާރު ނުކުރެއްވޭ ކަމަށެވެ. ޚާއްސަގޮތެއްގައި ފާހަގަކުރެއްވީ ކޮމިޝަންގެ ރައީސް ފުއާދު ތައުފީގާއި ނައިބްރައީސް އަޙްމަދު ފަޔާޒް ޙަސަން އާއި މެންބަރު އަލީ މުޙައްމަދު މަނިކު އެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު 2009

2008 އޯގަސްޓް 7 ވަނަ ދުވަހު ތަސްދީޤްކުރި، ޤާނޫނު އަސާސީގައިވާ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބްކޮށްފިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެކުލަވާލުމަށްޓަކައި 2009 މެއި 9 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ޢާންމު އިންތިޚާބުގެ ވަގުތީ ނަތީޖާ، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާންކުރީ 2009 މެއި 12 ވީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރެއެވެ.

މި އިންތިޚާބުގައި 77 ދާއިރާއަށް ޖުމްލަ 455 ކެންޑިޑޭޓަކު ވާދަކުރިއެވެ. އެއީ 11 ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން ވާދަކުރި 209 ކެނޑިޑޭޓުންނާއި، އަމިއްލަގޮތުން ވާދަކުރި 246 ކެނޑިޑޭޓުންނެވެ. އިންތިޚާބްގެ ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން، މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ކަށަވަރުކުރި ކެންޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން 64 ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ 5 ސިޔާސީޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްވާ ކެންޑިޑޭޓުންނެވެ. އަނެއް 13 ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ އަމިއްލަގޮތުން ވާދަކުރެއްވި ބޭފުޅުންނެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް ބަލާއިރު، އެންމެ ގިނަ ގޮނޑި ކާމިޔާބްކުރީ އެންމެބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީ ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޕާޓީ (ޑީއާރުޕީ)ންނެވެ. އެޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވި 28 ކެންޑިޑޭޓަކު އިންތިޚާބް ކާމިޔާބް ކުރިއެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރަޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ)ގެ ކެންޑިޑޭޓުން ތެރެއިން 26 ކެންޑިޑޭޓަކު އިންތިޚާބް ކާމިޔާބްކުރިއެވެ. މައި ދެޕާޓީގެ އިތުރުން ދެން އެންމެ ގިނަ ގޮނޑި ކާމިޔާބްކުރީ 7 ގޮނޑި ކާމިޔާބްކުރި ޕީޕަލްސް އެލަޔަންސް (ޕީއޭ)ގެ ކެންޑިޑޭޓުންނެވެ. ޕީޕަލްސް އެލައެންސްވަނީ ޑީއާރްޕީއާ ކޯލިޝަން ހަދާފައިކަމުން އެކޯލިޝަނަށް ނިސްބަތްވާ ޖުމްލަ ގޮނޑީގެ އަދަދަކީ 35 ކެވެ. އިންތިޚާބް ކާމިޔާބު ކުރި ޕާޓީތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހި ގައުމީ ޕާޓީ އަށް ލިބުނީ 2 ގޮނޑިއެވެ. އަދި ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށް 1 ގޮނޑިއެވެ.

ދެ ރައީސުން އެކުގައި މީޑިއާގެ ކުރިމައްޗަށް

ދެ ރައީސުން އެކުގައި މީޑިއާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވުމަކީ އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ތަފާތު މުހިންމު ހާލަތްތަކާ ގުޅިގެން އެމަންޒަރު ފެނެއެވެ. އެކަމަކު އެއީކީ ރާއްޖެއަކުން ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑު ދުނިޔެއަށް އައި ފަހުން މިފަދަ މަންޒަރެއް ރާއްޖެއިން މި ފެނުނީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށެވެ. މި މަންޒަރު ފެނުމާއެކު މިކަން މިއީ ވަރަށް ޚާއްސަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވިއްޖެއެވެ. ޚާއްސަވީ ސަބަބަކީ، ބައްދަލުކުރެއްވައި މީޑިއާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވި ދެބޭފުޅުންނަކީ ރައީސް މައުމޫނާއި މުޙައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި) ކަމަށްވުމެވެ. 

މައުމޫން ވެރިކަމުގެ ދިގު 30 އަހަރަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، އަންނިއާމެދު ވަނީ ބޭއިންސާފުން އެތައް ކަމެއް ހިންގާފައެވެ. މައުމޫން ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ޚިޔާލުފާޅުކުރެއްވީތީއެވެ. އެގޮތުގައި ދެމި ހުންނެވީތީއެވެ. މާލޭ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި މަޖިލީހަށް އިންތިޚާބްވެވަޑައިގެން ސަރުކާރު ޒިންމާދާރުކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވީތީއެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީ ނިޒާމް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުކުރެއްވުމަށް ބާރު އެޅުއްވީތީއެވެ. އެއްވުންތަކާއި މުޒާހަރާތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީތީއެވެ. މިކަންކަމާ ގުޅިގެން އެކި ފަހަރު މަތިން ޖަލުގައި ހައްޔަރުކުރިއެވެ. ހައްޔަރުކުރި ކޮންމެ ފަހަރަކުމެ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަނިޔާ ދިނެވެ. ބައެއްފަހަރު ހައްޔަރުކުރުމުގައާއި ހައްޔަރުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުގައި ޖިސްމާނީ އަނިޔާ ދިނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއްފަހަރަކު 18 މަސްދުވަސް ވަންދެން ކުޑަގޮޅީގައި އެކަހެރި ބަންދުގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ވައްކަމުގެ ބަދުނާމު އެޅުވިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ނިގުޅައިގަތެވެ. ހުކުމްކޮށް އަރުވާލިއެވެ. ސަރުކާރުގެ ނިމުމެއްނެތް އަނިޔާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގައި ހުންނެވެން ނެތުމުން އިނގިރޭސިވިލާތަށް އަމިއްލައަށް އަރުވައިލެއްވުނެވެ.

މިނިވަން ރިޔާސީ އިންތިޚާބް

ރާއްޖޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ ކަންހިނގަމުން އައިގޮތަށް ބަލާއިރު، 8 އޮކްޓޯބަރު 2008 ދުވަހު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކީ އެންމެ މިނިވަން، އަދި އެންމެ ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ. އަދި އެ އިންތިޚާބަކީ 18 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނަށް ވޯޓްގައި ބައިވެރިވެވޭގޮތަށް ބޭއްވި ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ. ފުރިހަމަ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމަށް އެކުލަވާލި ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ބޭއްވި ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ. 

ގިނަ ޕާޓީތަކަށް ބައިވެރިވެވޭގޮތަށް ބޭއްވި ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބްގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމަށް 6 ބޭފުޅަކު ވާދަކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ޑީއާރުޕީގެ ފަރާތުން މއ.ކިނބިގަސްދޮށުގެ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް، އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން ގ.ކެނެރީގެ މުޙައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި)، ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ފަރާތުން މ.މާފަންނުވިލާ ޤާސިމް އިބްރާހީމް، އެސްއެލްޕީގެ ފަރާތުން މއ.ބޯގަންވިލާ އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލް (އިބްރާ)، އައިޑީޕީގެ ފަރާތުން ހ.ދޮންޖޭމުގެ ޢުމަރު ނަޞީރު އަދި އަމިއްލަގޮތުން ކުރިމަތިލެއްވި ސ.ފޭދޫ ދިއްގާގަސްދޮށުގެ ޑރ.ޙަސަން ސައީދެވެ.